مدرسه زمستانه «فقه اجتماعی»؛ بررسی مبانی و رویکردهای نوین در فقه اجتماعی
مدرسه زمستانه «فقه اجتماعی» در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و با همکاری مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه، در روزهای 1 و 2 بهمنماه 1404 و با حضور اندیشمندان و محققان حوزه و دانشگاه در شهر قم برگزار شد.
این دوره آموزشی – پژوهشی با هدف بازخوانی جایگاه فقه در عرصه اجتماع، تبیین پیوند میان فقه و علوم اجتماعی، و ترویج رویکردهای نظاممند در فقه کاربردی برگزار گردید و میزبان جمعی از اساتید برجسته حوزه و دانشگاه، پژوهشگران و طلاب علاقهمند به مطالعات اجتماعی بود.
مدرسه زمستانه فقه اجتماعی بر آن است تا با تمرکز بر نظریهپردازی در حوزه فقه اجتماعی، به بررسی مسئلههای نوپدید در جامعه اسلامی از منظر فقهی بپردازد. تبیین جایگاه فقه در نظام فرهنگی و اجتماعی، شناخت قلمرو اجتماعی احکام و تفسیرهای اجتماعی از فقه الاهداف از دیگر محورهای مورد توجه در این مدرسه بود.
در افتتاحیه مدرسه زمستانه معاونت محترم پژوهش مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) حجت الاسلام و المسلمین دکتر قاسمی ضمن خیر مقدم به بیان اهمیت فقه اجتماعی و ترویج آن در حوزه علمیه پرداختند.
در نخستین روز این برنامه، اساتید فقه اجتماعی حوزه علمیه به ایراد سخن پرداختند:
- حجتالاسلام و المسلمین استاد حمید پارسانیا در سخنرانی افتتاحیه، با تبیین مفهوم «مناسبات فقه و علوم اجتماعی»، به چگونگی تعامل ساختاری میان این دو حوزه معرفتی پرداخت و بر ضرورت گفتوگوی میان فقه و دانشهای انسانی تأکید کرد.
- در ادامه، حجتالاسلام و المسلمین دکتر نصرالله آقاجانی به «مسئلهشناسی فقه اجتماعی» پرداخته و با اشاره به ضرورت تحول در روش فقه اجتماعی، بر نظاممند شدن مطالعات فقهی تأکید نمود.
- حجتالاسلام و المسلمین دکتر محمدباقر ربانی با موضوع «قرائتهای معاصر فقه اجتماعی» به بررسی رویکردهای جدید در فقه جامعهمحور پرداخت.
- در پایان روز اول، حجتالاسلام و المسلمین دکتر محمدجواد ارسطا دیدگاه «فقه النظریه» شهید صدر را مورد ارزیابی قرار داد و ظرفیتهای این نظریه را در تحلیل نظاممند فقه اجتماعی تبیین نمود.
صبح روز پنجشنبه دوم بهمن، نشستهای تخصصی با محور «فقه فرهنگ» و «فقه نظام اجتماعی» ادامه یافت:
- حجتالاسلام و المسلمین دکتر حسن غفاریفر در تبیین «فقه اجتماعی در اندیشه فقها» به بررسی دیدگاههای اساسی پیرامون جامعهمحوری در استنباط احکام پرداخت.
- دکتر سید حسین شرفالدین در سخنرانی خود با موضوع «درآمدی بر فقه فرهنگ»، نسبت نهادهای فرهنگی و فقه را تحلیل کرد.
- حجتالاسلام و المسلمین استاد محمد عشایری منفرد در طرح «نگرش اجتماعی به فقه الاهداف»، به پیوند فقه اهداف با نیازهای اجتماعی روز اشاره کرد.
- همچنین حجتالاسلام و المسلمین استاد عبدالحسین خسروپناه با تبیین «فلسفه فقه الاجتماع» بر اهمیت بنیانهای نظری در تحول فقه اجتماعی تأکید داشت.
در بخش عصرگاهی نیز:
- حجتالاسلام و المسلمین استاد امین اسدپور در سخنرانی خود با عنوان «مناسبات فقه و فرهنگ» به ضرورت بازخوانی فقه در بستر فرهنگ معاصر پرداخت.
- حجتالاسلام و المسلمین دکتر حسن خیری با موضوع «فقه و نظام اجتماعی» به بررسی ساختارهای اجتماعی اسلام از منظر فقه نظامات پرداخت.
- اخبار تکمیلی و محتوای ارائه شده و صوت جلسات از طریق کانال گروه فقه جامعه و فرهنگ مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) @fghh_jameh_frhng منتشر شده است.
